ნობელიანტები ქიმიაში
დევიდ ბეიკერი (David )
დაბადება: 1962-10-06 (სიეტლი, აშშ)
გარდაცვალება:
ალმა–მატერი: ჰარვარდის უნივერსიტეტი; კალიფორნიის უნივერსიტეტი, ბერკლი
პრემია:2024
ცილების კომპიუტერული დიზაინისთვის
დევიდ ბეიკერი ამერიკელი მეცნიერი, ვაშინგტონის უნივერსიტეტის ბიოქიმიის პროფესორი და ცილების დიზაინის ინსტიტუტის (Institute for Protein Design) დირექტორია. იგი ასევე დაკავშირებულია ჰოვარდ ჰიუზის სამედიცინო ინსტიტუტთან (Howard Hughes Medical Institute).
ბეიკერის კვლევები მოიცავს ცილების სტრუქტურის პროგნოზირებას, გამოთვლით დიზაინს, მოლეკულურ ინჟინერიასა და სინთეზურ ბიოლოგიას. მის მიერ განვითარებული მიდგომები გამოიყენება ახალი ფერმენტების, ბიოლოგიურად აქტიური მოლეკულების, ვაქცინების კომპონენტებისა და მიზნობრივი ცილოვანი შემკავშირებლების შესაქმნელად
ბიოგრაფია
დევიდ ბეიკერი დაიბადა 1962 წელს სიეტლში. 1984 წელს ჰარვარდის უნივერსიტეტში ბიოლოგიის ბაკალავრის ხარისხი მიიღო, ხოლო 1989 წელს კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ბერკლიში, ბიოქიმიის დოქტორის ხარისხი მოიპოვა.
დოქტორანტურის შემდეგ პოსტდოქტორანტად მუშაობდა კალიფორნიის უნივერსიტეტში, სან-ფრანცისკოში, სადაც ცილების სტრუქტურისა და მათი დაკეცვის პრობლემებით დაინტერესდა.
1993 წელს იგი ვაშინგტონის უნივერსიტეტის აკადემიურ პერსონალს შეუერთდა. შემდგომ წლებში ჩამოაყალიბა კვლევითი ჯგუფი, რომელმაც შექმნა ცილების მოდელირებისა და დიზაინის პროგრამული სისტემა Rosetta.
Rosetta-ს საშუალებით შესაძლებელი გახდა ამინომჟავური თანმიმდევრობებისა და ცილების სივრცული სტრუქტურების ურთიერთკავშირის შესწავლა, სტაბილური ცილოვანი კონფიგურაციების გამოთვლა და ახალი სტრუქტურების დიზაინი.
2003 წელს ბეიკერის ჯგუფმა გამოაქვეყნა ნაშრომი ხელოვნურად შექმნილი ცილის, Top7-ის შესახებ. ეს ცილა განსაკუთრებული იყო იმით, რომ მისი სივრცული სტრუქტურა კომპიუტერული დიზაინის საფუძველზე განისაზღვრა და ბუნებრივი ცილების ცნობილი სტრუქტურების უშუალო გამეორებას არ წარმოადგენდა.
შემდგომ წლებში ბეიკერის ჯგუფმა განავითარა ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებაზე დაფუძნებული მიდგომებიც, მათ შორის RFdiffusion, რომელიც ახალი ცილოვანი სტრუქტურების გენერირებას ემსახურება.
ბეიკერის სამეცნიერო მიღწევებმა მნიშვნელოვნად გააფართოვა ცილების ინჟინერიის შესაძლებლობები, განსაკუთრებით ბიოტექნოლოგიისა და მედიცინის მიმართულებით.
ძირითადი შრომები
1. Kuhlman, B.; Dantas, G.; Ireton, G. C.; Varani, G.; Stoddard, B. L.; Baker, D. Design of a Novel Globular Protein Fold with Atomic-Level Accuracy. Science, 2003, 302(5649), 1364–1368. DOI: 10.1126/science.1089427.
2. Rohl, C. A.; Strauss, C. E. M.; Misura, K. M. S.; Baker, D. Protein Structure Prediction Using Rosetta. Methods in Enzymology, 2004, 383, 66–93. DOI: 10.1016/S0076-6879(04)83004-0.
3. Huang, P.-S.; Boyken, S. E.; Baker, D. The Coming of Age of de novo Protein Design. Nature, 2016, 537, 320–327. DOI: 10.1038/nature19946.
4. Anishchenko, I. et al. De Novo Protein Design by Deep Network Hallucination. Nature, 2021, 600, 547–552. DOI: 10.1038/s41586-021-04184-w.
5. Watson, J. L. et al. De Novo Design of Protein Structure and Function with RFdiffusion. Nature, 2023, 620, 1089–1100. DOI: 10.1038/s41586-023-06415-8.
ნაშრომები
1. Kuhlman, B.; Dantas, G.; Ireton, G. C.; Varani, G.; Stoddard, B. L.; Baker, D. Design of a Novel Globular Protein Fold with Atomic-Level Accuracy. Science, 2003, 302(5649), 1364–1368. DOI: 10.1126/science.1089427.
2. Rohl, C. A.; Strauss, C. E. M.; Misura, K. M. S.; Baker, D. Protein Structure Prediction Using Rosetta. Methods in Enzymology, 2004, 383, 66–93. DOI: 10.1016/S0076-6879(04)83004-0.
3. Huang, P.-S.; Boyken, S. E.; Baker, D. The Coming of Age of de novo Protein Design. Nature, 2016, 537, 320–327. DOI: 10.1038/nature19946.
4. Anishchenko, I. et al. De Novo Protein Design by Deep Network Hallucination. Nature, 2021, 600, 547–552. DOI: 10.1038/s41586-021-04184-w.
5. Watson, J. L. et al. De Novo Design of Protein Structure and Function with RFdiffusion. Nature, 2023, 620, 1089–1100. DOI: 10.1038/s41586-023-06415-8.
ლიტერატურა
The Nobel Prize in Chemistry 2024 - NobelPrize.org
სტატია მომზადებულია მიერ
ჩვენი სტუმრები
სწრაფი ბმულები
