ნობელიანტები ქიმიაში

მუუნჯი გაბრიელ ბავენდი (Moungi Gabriel Bawendi )

დაბადება: 1961-01-01 (პარიზი, აშშ)

გარდაცვალება:

ალმა–მატერი: ჰარვარდის უნივერსიტეტი (Harvard University); ჩიკაგოს უნივერსიტეტი (University of Chicago)

პრემია:2023

კვანტური წერტილების აღმოჩენისა და სინთეზისთვის.

მუუნჯი ბავენდი ნანოქიმიისა და მასალათა ქიმიის სპეციალისტია. მისი კვლევები ეხება ნახევარგამტარულ ნანოკრისტალებს, მათ ოპტიკურ თვისებებსა და სინთეზის მეთოდებს. კვანტური წერტილების ზომისა და ზედაპირის ხარისხის კონტროლი საშუალებას იძლევა, შეიქმნას ისეთი ნანომასალები, რომელთა სინათლის შთანთქმისა და გამოსხივების თვისებები წინასწარ შეიძლება დარეგულირდეს.

ბავენდი MIT-ის ქიმიის პროფესორია. მისი კვლევითი ჯგუფი მუშაობს კვანტური წერტილების სინთეზზე, ელექტროოპტიკურ მოწყობილობებზე, მზის ენერგიის გარდაქმნის სისტემებსა და ბიოლოგიური გამოსახულების მისაღებ ნანომასალებზე

ბიოგრაფია

მუუნჯი გაბრიელ ბავენდი დაიბადა 1961 წელს პარიზში. მან ბაკალავრისა და მაგისტრის განათლება ჰარვარდის უნივერსიტეტში მიიღო, ხოლო 1988 წელს ჩიკაგოს უნივერსიტეტში ქიმიის დოქტორის ხარისხი მოიპოვა. სადოქტორო კვლევა დაკავშირებული იყო ფიზიკურ ქიმიასა და მოლეკულურ სისტემებში ენერგიის განაწილებასთან.

დოქტორანტურის შემდეგ ბავენდი ლუის ბრიუსის კვლევით ჯგუფში მუშაობდა Bell Laboratories-ში, სადაც ნახევარგამტარული ნანოკრისტალების ქიმიას გაეცნო. მოგვიანებით MIT-ში გადავიდა და შექმნა საკუთარი კვლევითი ჯგუფი, რომლის მთავარ მიმართულებად კვანტური წერტილების კონტროლირებადი სინთეზი იქცა.

დღეს ბავენდის კვლევები მოიცავს კვანტური წერტილების ახალ შემადგენლობებსა და სტრუქტურებს, მათი ზედაპირის ქიმიურ მოდიფიცირებას, ელექტრონულ მოწყობილობებში გამოყენებასა და ბიოლოგიური სისტემების ვიზუალიზაციას.

ძირითადი შრომები

1. Murray, C. B.; Norris, D. J.; Bawendi, M. G. Synthesis and Characterization of Nearly Monodisperse CdE (E = Sulfur, Selenium, Tellurium) Semiconductor Nanocrystallites. Journal of the American Chemical Society, 1993, 115, 8706–8715. DOI: 10.1021/ja00072a025.

ნაშრომი კვანტური წერტილების კონტროლირებადი სინთეზის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ეტაპია.

2. Murray, C. B.; Kagan, C. R.; Bawendi, M. G. Self-Organization of CdSe Nanocrystallites into Three-Dimensional Quantum Dot Superlattices. Science, 1995, 270, 1335–1338. DOI: 10.1126/science.270.5240.1335.

3. Hines, M. A.; Guyot-Sionnest, P. Synthesis and Characterization of Strongly Luminescing ZnS-Capped CdSe Nanocrystals. The Journal of Physical Chemistry, 1996, 100, 468–471. DOI: 10.1021/jp9530562. ეს მნიშვნელოვანი დამატებითი ნაშრომია კვანტური წერტილების ზედაპირის დამუშავების თემაზე, თუმცა ბავენდი მისი ავტორი არ არის.

4. Bawendi, M. G. და მისი კვლევითი ჯგუფის შემდგომი ნაშრომები კვანტური წერტილების სინთეზზე, ფოტოფიზიკასა და ბიოლოგიურ გამოყენებებზე ხელმისაწვდომია MIT-ის ლაბორატორიის პუბლიკაციების სიაში: Moungi Bawendi — MIT Chemistry.

ნაშრომები

1. Murray, C. B.; Norris, D. J.; Bawendi, M. G. Synthesis and Characterization of Nearly Monodisperse CdE (E = Sulfur, Selenium, Tellurium) Semiconductor Nanocrystallites. Journal of the American Chemical Society, 1993, 115, 8706–8715. DOI: 10.1021/ja00072a025.

ნაშრომი კვანტური წერტილების კონტროლირებადი სინთეზის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ეტაპია.

2. Murray, C. B.; Kagan, C. R.; Bawendi, M. G. Self-Organization of CdSe Nanocrystallites into Three-Dimensional Quantum Dot Superlattices. Science, 1995, 270, 1335–1338. DOI: 10.1126/science.270.5240.1335.

3. Hines, M. A.; Guyot-Sionnest, P. Synthesis and Characterization of Strongly Luminescing ZnS-Capped CdSe Nanocrystals. The Journal of Physical Chemistry, 1996, 100, 468–471. DOI: 10.1021/jp9530562. ეს მნიშვნელოვანი დამატებითი ნაშრომია კვანტური წერტილების ზედაპირის დამუშავების თემაზე, თუმცა ბავენდი მისი ავტორი არ არის.

4. Bawendi, M. G. და მისი კვლევითი ჯგუფის შემდგომი ნაშრომები კვანტური წერტილების სინთეზზე, ფოტოფიზიკასა და ბიოლოგიურ გამოყენებებზე ხელმისაწვდომია MIT-ის ლაბორატორიის პუბლიკაციების სიაში: Moungi Bawendi — MIT Chemistry.

ლიტერატურა

The Nobel Prize in Chemistry 2023 - NobelPrize.org

სტატია მომზადებულია მიერ