ნობელიანტები ქიმიაში

რიჩარდ რობსონი (Richard Robson )

დაბადება: 1937-07-04 (გლაზბერნი, გაერთიანებული სამეფო)

გარდაცვალება:

ალმა–მატერი: ოქსფორდის უნივერსიტეტი (University of Oxford)

პრემია:2025

მეტალორგანული კარკასების შემუშავებისთვის.

რიჩარდ რობსონი ბრიტანელი ქიმიკოსია, რომელიც ცნობილია კოორდინაციული ქიმიისა და კრისტალური, სამგანზომილებიანი მოლეკულური სტრუქტურების კვლევებით. 1989 წელს მან და ბერნარდ ჰოსკინსმა (Bernard F. Hoskins) გამოაქვეყნეს ნაშრომი, რომელშიც აღწერილი იყო სამგანზომილებიანი, უსასრულო პოლიმერული კარკასების აგება მოლეკულური ელემენტების დაკავშირების გზით. ეს ნაშრომი მეტალორგანული კარკასების განვითარების ისტორიაში ერთ-ერთ ფუნდამენტურ ეტაპად მიიჩნევა.

ბიოგრაფია

რობსონმა ქიმიის დოქტორის ხარისხი ოქსფორდის უნივერსიტეტში 1962 წელს მიიღო. მისი სამეცნიერო ინტერესები უკავშირდებოდა კოორდინაციულ ქიმიას, კრისტალების აგებულებასა და ისეთი მოლეკულური სტრუქტურების შექმნას, რომელთა სივრცითი ორგანიზაცია წინასწარ შეიძლება დაიგეგმოს.

რობსონის ერთ-ერთი მთავარი იდეა იყო, რომ ლითონის იონებისა და შესაბამისი ორგანული მოლეკულების ურთიერთქმედებით შესაძლებელი იქნებოდა რეგულარული, სამგანზომილებიანი ქსელების აგება. ამ მიდგომით მან აჩვენა, რომ მოლეკულების ერთმანეთთან დაკავშირება შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ახალი ტიპის კრისტალური მასალების შესაქმნელად.

1989 წელს რობსონმა და ჰოსკინსმა აღწერეს სამგანზომილებიანი პოლიმერული კარკასები, რომლებიც შემდგომში მეტალორგანული კარკასების კვლევის ერთ-ერთ საწყის საფუძვლად იქცა. ადრეულ სტრუქტურებს ჯერ კიდევ ჰქონდათ სტაბილურობისა და პრაქტიკული გამოყენების შეზღუდვები, თუმცა მათ დაადასტურეს, რომ ასეთი მოლეკულური არქიტექტურის შექმნა რეალურად შესაძლებელი იყო.

მოგვიანებით სუსუმუ კიტაგავამ და ომარ იაგიმ ეს მიდგომები განავითარეს, შექმნეს უფრო სტაბილური და ფუნქციური მასალები და გააფართოეს მათი გამოყენების სფეროები.

ძირითადი შრომები

1. Infinite polymeric frameworks consisting of three dimensionally linked rod-like segments. B. F. Hoskins, R. Robson, Journal of the American Chemical Society (1989).
2. Design and construction of a new class of scaffolding-like materials comprising infinite polymeric frameworks of 3D-linked molecular rods. B. F. Hoskins, R. Robson, Journal of the American Chemical Society (1990).
3. Interpenetrating Nets: Ordered, Periodic Entanglement. S. R. Batten, R. Robson, Angewandte Chemie International Edition (1998).

ნაშრომები

1. Infinite polymeric frameworks consisting of three dimensionally linked rod-like segments. B. F. Hoskins, R. Robson, Journal of the American Chemical Society (1989).
2. Design and construction of a new class of scaffolding-like materials comprising infinite polymeric frameworks of 3D-linked molecular rods. B. F. Hoskins, R. Robson, Journal of the American Chemical Society (1990).
3. Interpenetrating Nets: Ordered, Periodic Entanglement. S. R. Batten, R. Robson, Angewandte Chemie International Edition (1998).

ლიტერატურა

Press release: Nobel Prize in Chemistry 2025 - NobelPrize.org

სტატია მომზადებულია მიერ