პროგრამები

VIII კლასი

რა სწავლობს ქიმია? რატომ უნდა ვისწავლო ქიმია?

ნივთიერება, აგრეგატული მდგომარეობა

ნივთიერების თვისებები

ნივთიერების შედგენილობა და კლასიფიკაცია, ალოტროპია

ვალენტობა, ფარდობითი ატომური და მოლეკულური  მასები

მასური წილი, ფორმულის დადგენა

ხსნარები, გახსნილი ნივთიერების მასური წილი

ჰაერი

ფიზიკური და ქიმიური მოვლენები, ქიმიური რეაქციების მიმდინარეობის ნიშნები

მასის და შედგენილობის მუდმივობის კანონები, რეაქციის ტოლობის გათანაბრება

წვა (სრული და არასრული), ქიმიური რეაქცია და ენერგია

კოროზია

ატომის აღნაგობა, სუბატომური ნაწილაკები

იზოტოპები, იონები

პერიოდულობის ცხრილი, ელემენტთა კლასიფიკაცია

მეტალების ზოგადი თვისებები: ტუტე მეტალები

მეტალების ზოგადი თვისებები:  ტუტემიწა მეტალები

არამეტალების ზოგადი თვისებები: ჰალოგენები

კეთილშობილი აირები

ქიმიური ბმა

იონური ბმა

იონური ნაერთების თვისებები, ფორმულების შედგენა და სახელწოდება

კოვალენტური ბმა

კოვალენტური ნაერთების თვისებები

კოვალენტური ნაერთების დასახელება

მეტალური ბმა, მეტალური ბმის თვისებები

ქიმიური ბმების შედარებითი დახასიათება

ოქსიდები, ფორმულების შედგენა, მარტივი ნივთიერებების წვა

ოქსიდების კლასიფიკაცია, ფიზიკური თვისებები

მჟავები, ფორმულები, დასახელება

მჟავების კლასიფიკაცია, ფიზიკური თვისებები

ფუძეები: ფორმულების შედგენა, სახელწოდება

ფუძეები: კლასიფიკაცია, თვისებები

pH, ინდიკატორები

ნეიტრალიზაციის რეაქცია

მარილები, დასახელება

IX კლასი

ოქსიდები, კლასიფიკაცია, დასახელება

მჟავები, კლასიფიკაცია, დასახელება

ფუძეები, კლასიფიკაცია, დასახელება

ნეიტრალიზაციის რეაქცია და მარილები

ოქსიდების მიღება

ოქსიდების თვისებები

ელექტროლიტური დისოციაცია

იონური მიმოცვლის რეაქციები

რეაქციის ტიპები

მჟავების  მიღება

მჟავების  თვისებები

ფუძეების მიღება

ფუძეების თვისებები

ამფოტერული ოქსიდები

ამფოტერული ჰიდროქსიდები

მარილები

მარილები

გენეტიკური კავშირი ნაერთთა კლასებს შორის

ნივთიერების რაოდენობის საზომი ერთეული მოლი, მოლური მასა

ავოგადროს რიცხვი

ემპირიული და მოლეკულკური ფორმულების დადგენა

აირები, ზოგადი დახასიათება

აირების სიმკვრივე

აირების კანონები

იდეალური აირის განტოლება

გაანგარიშებები ქიმიურ რეაქციათა ტოლობების მიხედვით

მალიმიტირებელი და ჭარბი რეაგენტი

რეაქციის გამოსავლიანობა

შერეული ტიპის სავარჯიშოები

ხსნარები, ხსნარების კონცენტრაციის გამოსახვის ხერხები

ხსნარების კოლიგატიური თვისებები

X კლასი

ატომის აღნაგობა შესავალი

რადიოაქტიურობა

ელექტრონული გარსების აღნაგობა

კვანტური რიცხვები

პერიოდულობის კანონი და პერიოდული თვისებები

ნაერთთა თვისებების განსაზღვრა პერიოდულობის ცხრილში ელემენტის მდებარეობის მიხედვით

ქიმიური ბმა, იონური ბმა და მისი თვისებები

კოვალენტური ბმა, პოლარული და არაპოლარული ბმები

VSEPR თეორია

ჰიბრიდიზაცია

მოლეკულათშორისი ძალები, წყალბადური ბმა

მეტალური ბმა

შემაჯამებელი ტესტი

ჟანგვის რიცხვი

ჟანგვის და აღდგენის ნახევარ-რეაქციების შედგენა

ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციების გათანაბრება ელექტრონული ბალანსის მეთოდით

ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციების გათანაბრება ნახევარ-რეაქციების მეთოდით

ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციების კლასიფიკაცია

ელექტროლიზი

ფარადეის კანონები

თერმოდინამიკის შესავალი, კუთრი სითბოტევადობა

ქიმიური რეაქციის სიჩქარე

ქიმიური რეაქციის სიჩქარეზე მოქმედი ფაქტორები

აქტივაციის ენერგია

ქიმიური წონასწორობა

ქიმიურ წონასწორობაზე მოქმედი ფაქტორები

წყალბადი, მიღება და თვისებები

წყალი და წყალბადის ზეჟანგი

ჰალოგენების ზოგადი დახასიათება, ქლორი მიღება და თვისებები

ქლორწყალბადი და ქლორის ჟანგბადიანი მჟავები

ჟანგბადი, მიღება და თვისებები, ოზონი

გოგირდი, გოგირდწყალბადი, მიღება და თვისებები

გოგირდის ჟანგბადნაერთები, გოგირდმჟავა

აზოტი, ამიაკი, მიღება და თვისებები

აზოტმჟავა

ფოსფორი, ფოსფინი, ფოსფორის ჟანგბადნაერთები, ფოსფორმჟავა

ნახშირბადი, ნახშირბადის ჟანგბადნაერთები, სილიციუმი, სილიციუმის ნაერთები

ტუტე მეტალები (ლითიუმი, ნატრიუმი, კალიუმი), მიღება და თვისებები

ტუტემიწა მეტალები (მაგნიუმი, კალციუმი), მიღება და

ალუმინი, მიღება, თვისებები

თუთია, მიღება და თვისებები

რკინა, მიღება და თვისებები

ქრომი, მიღება და თვისებები

მანგანუმი, მიღება და თვისებები

XI კლასი

ორგანული ქიმიის საგანი

ნახშირბადატომის თავისებურება, ორგანულ ნაერთთა გამოსახვის ხერხები

ნახშირწყალბადების კლასიფიკაცია, აღნაგობა, ალკანები, იზომერია, ნომენკლატურა

უჯერი ნახშირწყალბადების (ალკენები და ალკინები) აღნაგობა, იზომერია, ნომენკლატურა

ალკანების ქიმიური თვისებები, რადიკალური ჩანაცვლების მექანიზმი

ალკანების მიღება, გამოყენება

ალკენების ქიმიური თვისებები, ელექტროფილური მიერთების მექანიზმი

ალკენების მიღება  და  გამოყენება

ალკინების მიღება, ქიმიური თვისებები და გამოყენება

ალკადიენები, ძირითადი ქიმიური თვისებები

ციკლოალკანები, ძირითადი ქიმიური თვისებები

არომატული ნახშირწყალბადები, აღნაგობა, იზომერია, ნომენკლატურა

ქიმიური თვისებები, ორიენტაციის წესი, ელექტროფილური ჩანაცვლების მექანიზმი

არომატული ნახშირწყლაბადების მიღება და გამოყენება

ნავთობი და ნავთობპროდუქტები

ჰალოგენალკანები, ძირითადი თვისებები და გამოყენება  SN1 და SN2 რეაქციები

ჟანგბადშემცველი ორგანული ნაერთების კლასიფიკაცია,  სპირტები, სპირტების კლასიფიკაცია, აღნაგობა, იზომერია, ნომენკლატურა

ნაჯერი ერთატომიანი სპირტების ქიმიური თვისებები

ნაჯერი ერთატომიანი სპირტების მიღება და გამოყენება

ეთილენგლიკოლი და გლიცერინი

ფენოლი

ალდეჰიდები და კეტონები, აღნაგობა, იზომერია, ნომენკლატურა

ალდეჰიდების და კეტონების ქიმიური თვისებები, ნუკლეოფილური მიერთების რეაქციები

ალდეჰიდების და კეტონების მიღება და გამოყენება

კარბონმჟავები, აღნაგობა, იზომერია, ნომენკლატურა

კარბონმჟავების  ქიმიური თვისებები

კარბონმჟავების მიღება და გამოყენება

კარბონმჟავების ცალკეული წარმომადგენლები

ესტერები, იზომერია, ნომენკლატურა, მიღება, ქიმიური თვისებები

ცხიმები

ნახშირწყლები, კლასიფიკაცია, აღნაგობა, იზომერია, ნომენკლატურა

მონოსაქარიდების მნიშვნელოვანი წარმომადგენლების თვისებები, მიღება

დისაქარიდები და პოლისაქარიდები, ნახშირწყლების გამოყენება

აზოტშემცველი ნაერთების კლასიფიკაცია, ამინები,კლასიფიკაცია, აღნაგობა, იზომერია, ნომენკლატურა

ამინების მიღება, ქიმიური თვისებები, გამოყენება

ანილინი, მიღება, თვისებები, გამოყენება

ამინომჟავები, იზომერია, ნომენკლატურა

ამინომჟავების მიღება, ქიმიური თვისებები, გამოყენება

ცილები, აღნაგობა, თვისებები, გამოყენება

მაღალმოლეკულური ნაერთების მიმოხილვა, კლასიფიკაცია

პოლიმერიზაციის და პოლიკონდენსაციის რეაქციები

გაღრმავებული კურსი

  • ნუკლონები, იზოტოპები, რადიოაქტიური დაშლა და ბირთვული რეაქციები (ალფა, ბეტა, გამა);
  • წყალბადის მსგავს ატომებში კვანტური რიცხვები (n, l, m) და ორბიტალები (s, p, d);
  • ჰუნდის წესი, პაულის გამორიცხვის პრინციპი;
  • ძირითადი ჯგუფის და პირველი რიგის გარდამავალი ლითონის ატომების და მათი იონების ელექტრონული კონფიგურაცია;
  • პერიოდულობის ცხრილი და ტენდენციები (ელექტრონეგატიურობა, ელექტრონის შეხება, იონიზაციის ენერგია, ატომური და იონური ზომა, დნობის წერტილები, მეტალის ხასიათი, რეაქტიულობა);
  • ბმის ტიპები (კოვალენტური, იონური, მეტალიკი, კოორდინაცია), ინტერმოლეკულური ძალები და კავშირი თვისებებთან;
  • ლუისის თეორია;
  • მოლეკულური სტრუქტურები და VSEPR თეორია;
  • ტოლობების გათანაბრება, ემპირიული ფორმულები, მოლის კონცეფცია და ავოგადროს მუდმივა, სტექიომეტრული გამოთვლები, სიმკვრივე, გათვლები სხვადასხვა კონცენტრაციის ერთეულებით;
  • ქიმიური წონასწორობა, ლე შატელიეს პრინციპი, წონასწორობის მუდმივები კონცენტრაციების, წნევისა და მოლის წილადების თვალსაზრისით;
  • არენიუსის და ბრონსტედის მჟავა-ფუძის თეორია, pH, წყლის თვითიონიზაცია, მჟავა-ფუძის რეაქციების წონასწორობის მუდმივები, სუსტი მჟავა ხსნარების pH, ძალიან განზავებული ხსნარების pH და მარტივი ბუფერული ხსნარები, მარილების ჰიდროლიზი;
  • ხსნადობის მუდმივები და ხსნადობა;
  • კომპლექსწარმოქმნის რეაქციები, საკოორდინაციო რიცხვის განსაზღვრა, რთული ფორმირების მუდმივები;
  • ელექტროქიმიის საფუძვლები: ელექტრომამოძრავებელი ძალა, ნერნსტის განტოლება, ელექტროლიზი, ფარადეის კანონები;
  • ქიმიური რეაქციების სიჩქარე, ელემენტარული რეაქციები, ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენენ რეაქციის სიჩქარეზე, სიჩქარის კანონი ჰომოგენურ და ჰეტეროგენურ რეაქციებზე, სიჩქარის მუდმივა, რეაქციის რიგი
  • რეაქციის ენერგიის პროფილი, აქტივაციის ენერგია, არენიუსის განტოლება, კატალიზი, კატალიზატორის გავლენა რეაქციის თერმოდინამიკურ და კინეტიკურ მახასიათებლებზე;
  • პირველი რიგისა და ნულოვანი რიგის კინეტიკური მაჩვენებლების მარტივი კანონების გამოყენება, ექსპონენციალური დაშლა, ნახევარდაშლის პერიოდი;
  • ენერგია, სითბო და მუშაობა, ენთალპია და ენერგია, სითბოს სიმძლავრე, ჰესის კანონი, Born-Haber ციკლი, სტანდარტული წარმოქმნის ენთალპიები, ხსნარი, ხსნადი და ბმული ენთალპიები;
  • ენტროპიისა და გიბსის ენერგიის განსაზღვრა და კონცეფცია, თერმოდინამიკის მეორე კანონი, სპონტანური ცვლილების მიმართულება;
  • წონასწორობის მუდმივების გაანგარიშება სტანდარტული ენთალპიისა და ენტროპიის მონაცემებიდან
  • იდეალური გაზის კანონი, პარციალური წნევა;
  • პირდაპირი და არაპირდაპირი ტიტრაციის პრინციპები (უკუ გატიტვრა)
  • აციდო- და ალკალიმეტრია, აციდომეტრიული ტიტრაციის გრაფიკები, აციდომეტრიის ინდიკატორების არჩევანი და ფერი;
  • რედოქს ტიტრაციები (პერმანგანომეტრიული და იოდომეტრიული);
  • კომპლექსომეტრული და ნალექების მარტივი ტიტრაციები;
  • ფაქტიური ცოდნით განსაზღვრული იონების არაორგანული თვისებრივი ანალიზის ძირითადი პრინციპები, ფლეიმის ტესტები;
  • სინათლისა და ფერის ძირითადი ცნებები, ტალღის სიგრძე, სიხშირე, ტალღის რიცხვები, ფოტონური ენერგიები, ლამბერტ-ლუდის კანონი;
  • S- ბლოკის ელემენტების რეაქცია წყალთან, ჟანგბადთან და ჰალოგენებთან, მათი ფერი ალის ტესტებში;
  • სტოიქიომეტრია, ბინარული არამეტალების ჰიდრიდების რეაქციები და თვისებები;
  • ნახშირბადის, აზოტისა და გოგირდის ოქსიდების ძირითადი რეაქციები (CO, CO2, NO, NO2, N2O4, SO2, SO3);
  • p- ბლოკის ელემენტების ძირითადი ჟანგვის მდგომარეობები, ჰალოგენიდებისა და ოქსომჟავების სტექიომეტრია (HNO2, HNO3, H2CO3, H3PO4, H3PO3, H2SO3, H2SO4, HOCl, HClO3, HClO4);
  • ჰალოგენების რეაქცია წყალთან;
  • პირველი რიგის გარდამავალი ლითონების ძირითადი ჟანგვის მდგომარეობა (Cr (III), Cr (VI), Mn (II), Mn (IV), Mn (VII), Fe (II), Fe (III), Co (II), Ni (II), Cu (I), Cu (II), Ag (I), Zn (II), Hg (I) და Hg (II)) და ამ იონების ფერი; მოცემული ლითონებისა და Al–ის დაშლა
  • ამფოტერული ჰიდროქსიდები (Al(OH)3, Cr(OH)3, Zn(OH)2);
  • პერმანგანატის, ქრომის, დიქრომატის იონები და მათი რედოქს რეაქციები;
  • იოდომეტრია (თიოსულფატისა და იოდის რეაქცია);
  • Ag+, Ba2+, Fe3+, Cu2+, Cl, CO32–, SO42– იდენტიფიკაცია;
  • ორგანული სტრუქტურა-რეაქტიულობა (პოლარობა, ელექტროფილიურობა, ნუკლეოფილიურობა, ინდუქციური ეფექტები, შედარებითი სტაბილურობა), სტრუქტურა-თვისება ურთიერთობა (დუღილის წერტილი, მჟავიანობა, ფუძე);
  • მარტივი ორგანული ნაერთების ნომენკლატურა;
  • ნახშირბადის ჰიბრიდიზაცია და გეომეტრია;
  • s და p ბმები, დელოკალიზაცია, არომატულობა, რეზონანსული სტრუქტურები;
  • იზომერია (კონსტიტუციური, კონფიგურაცია, კონფორმაცია, ტაუტომერიზმი)
  • სტერეოქიმია (E/Z, cis/trans იზომერები, ქირალობა, ოპტიკური აქტივობა, Cahn-Ingold-Prelog სისტემა, ფიშერის პროექციები, D/L სისტემა);
  • ციკლოჰექსანის კონფორმები;
  • ძირითადი ელექტროფილები და ნუკლეოფილები
  • ელექტროფილური მიერთების რეაქციები: ორმაგი და სამმაგი ბმაზე დამატება, რეგიოსელექციურობა (მარკოვნიკოვის/ხარაშის წესი), სტერეოქიმია
  • ელექტროფილური ჩანაცვლება: არომატულ ბირთვში ჩანაცვლება, ჩამნაცვლებლების გავლენა რეაქტიულობაზე და რეგიოსელექტურობაზე, ელექტროფილები;
  • ელიმინირების რეაქციობი: E1 და E2 რეაქციები sp3 ნახშირბადის ცენტრებში, სტერეოქიმია, მჟავა-ტუტოვანი კატალიზი, ძირითადი წამსვლელი ჯგუფები;
  • ნუკლეოფილური ჩანაცვლების რეაქციები: SN1 და SN2 რეაქციები sp3 ნახშირბადის ცენტრებში, სტერეოქიმია;
  • ნუკლეოფილური დამატება: ნახშირბადის-ნახშირბადის და ნახშირბადის-ჰეტერო ატომის ორმაგი და სამმაგი ბმის დამატება-ელიმინირების რეაქციები, მჟავა-ფუძე კატალიზი;
  • რადიკალური ჩანაცვლება: ჰალოგენების რეაქცია ალკანებთან;
  • ჟანგვა და აღდგენა: გადასვლა ძირითადი ფუნქციური ჯგუფების დაჟანგვის სხვადასხვა დონეს შორის (ალკინები- ალკენები - ალკანები - ალკილჰალოგენიდები, სპირტები - ალდეჰიდები, კეტონები - კარბონმჟავას წარმოებულები, ნიტრილები - კარბონატები)
  • გრინიარის რეაქცია, ფელინგისა და ტოლენის რეაქცია;
  • მარტივი პოლიმერები და მათი მომზადება (პოლისტიროლი, პოლიეთილენი, პოლიამიდები, პოლიესტერები);
  • ამინომჟავები და მათი კლასიფიკაცია ჯგუფებად, იზოელექტრული წერტილი, პეპტიდური ბმა, პეპტიდები და ცილები;
  • ნახშირწყლები: ღიაჯაჭვიანი და ციკლური ფორმები;
  • გლუკოზისა და ფრუქტოზის სტრუქტურები;
  • ლიპიდები: დი და ტრიაცილის გლიცერიდების, ნაჯერი და უჯერი ცხიმოვანი მჟავების ზოგადი ფორმულები;
  • დნმ -ისა და რნმ -ის ზოგადი სტრუქტურა, წყალბადური ბმები ფუძეებს შორის, რეპლიკაციისა და ტრანსკრიპციის კონცეფცია;
  • ორგანული სინთეზის ძრითადი დამცავი ჯგუფების გამოყენება;
  • მარტივი მრავალსაფეხურიანი ორგანული სინთეზი;
  • ჰიდროფილური და ჰიდროფობიური ჯგუფები, მიცელებისა და ორმაგი შრის წარმოქმნა;
  • პოლიმერები და მონომერები, ჯაჭვის პოლიმერიზაციები, პოლიკონდენსაცია;
  • სტერეოქიმია: ღერძული ქირალობა, ბრტყელი ქირალობა;
  • სტერეოსელექციური გარდაქმნები (დიასტერეოელექციური, ენანტიოსელექციური), ოპტიკური სისუფთავე, ენანთიომერულად და დიასტერეომერულად ჭარბი;
  • კონფორმაციული ანალიზი, ნიუმანის პროექციების გამოყენება, ანომერული ეფექტი;
  • არომატულ ბირთვში ნუკლეოფილური ჩანაცვლება;
  • ელექტროფილური ჩამნაცვლები პოლიციკლურ არომატული ნაერთებსა და ჰეტეროციკლებებში.
  • პერიციკლური რეაქციები (ციკლმიერთება, სიგმატროპული გადაჯგუფება, ელექტროციკლური რეაქციები), რეგიოსელექციურობა, სტერეოსელექციურობა და სტერეოსპეციფიურობა;
  • მოწინავე პოლიმერები, თანაპოლიმერები, თერმოდაჯენადი პოლიმერები. პოლიმერიზაციის ტიპები, პოლიმერიზაციის ეტაპები და კინეტიკა;
  • მონოსაქარიდები, პირანოზები და ფურანოზები, ჰავორტის პროექცია და კონფორმული ფორმულები, ოლიგო და პოლისაქარიდები, გლიკოზიდები, სტრუქტურის განსაზღვრა;
  • ამინომჟავების გვერდითი ჯგუფები, ამინომჟავების რეაქციები და გამოყოფა, ცილის თანმიმდევრობა;
  • პეპტიდების და ცილების ბიოსინთეზი: ტრანსკიპცია, გენეტიკური კოდი, mRNA და tRNA, კოდონ-ანტიკოდონური ურთიერთქმედება, ამინოაცილის tRNA სინთეტაზები,
  • ნუკლეობაზები, ნუკლეოზიდები და ნუკლეოტიდები ფორმულებით, ფუნქციური ნუკლეოტიდები, PCR, დნმ ჩიპები;
  • ცილების მეორადი, მესამეული და მეოთხეული სტრუქტურები, არაკოვალენტური ურთიერთქმედება, ცილის დაკეცვა და დამუშავება; სტაბილურობა და დენატურაცია, ცილების გაწმენდა ნალექებით, ქრომატოგრაფია და ელექტროფორეზი;
  • ფერმენტები და კლასიფიკაცია რეაქციის მიხედვით
  • ხსნადობის რთული გამოთვლები (ჰიდროლიზირებული ანიონებით, კომპლექსური წარმონაქმნით);
  • კვანტური მექანიკა: მარტივი შრედინგერის განტოლებები, ნაწილაკი ყუთში, ორბიტალური და ბრუნვის კუთხოვანი იმპულსის გაანგარიშება;
  • სპექტროსკოპული გამოთვლები: ბრუნვის, ვიბრაციული და ელექტრონული გადასვლის ენერგია მარტივი მოდელის თეორიების გამოყენებით;
  • მარტივი MO თეორია;
  • მასის სპექტრომეტრიის საფუძვლები (მოლეკულური იონები, იზოტოპების განაწილება);
  • იწ სპექტროსკოპიის საფუძვლები (ვიბრაციის ტიპები, დამახასიათებელი მწვერვალები)
  • მარტივი 1H და 13C მბრ სპექტრის ინტერპრეტაცია (ქიმიური ცვლა, სიმრავლე, ინტეგრალები);
  • მარტივი ჰეტერონუკლეარული ბმრ სპექტრის ინტერპრეტაცია (მაგ., 11B, 19F ან 31P);

 

 

ლაბორატორიული უნარ -ჩვევები:

  • გათბობა ლაბორატორიაში, გათბობა რეფლუქსის ქვეშ;
  • მასისა და მოცულობის გაზომვა (ელექტრონული სასწორი, საზომი ცილინდრით, პიპეტით და ბიურეტით, მზომი კოლბით);
  • ტემპერატურის ათვლა არა ციფრული თერმომეტრიდან;
  • ხსნარებისა და სტანდარტული ხსნარების მომზადება და განზავება;
  • მაგნიტური შემრევის მოქმედება;
  • სინჯარის რეაქციების ჩატარება (მაგ. ორგანული ფუნქციური ჯგუფების თვისობრივი ტესტირება მოცემული პროცედურის გამოყენებით);
  • მოცულობითი განსაზღვრა, ტიტრაციები, პიპეტის ტუმბოს გამოყენება;
  • pH- ის გაზომვა (pH ქაღალდით ან დაკალიბრებული pH მეტრით);
  • ნალექის გადილტვრა
  • ნალექების გაშრობა;
  • გრაფიკებზე ექსპერიმენტული მონაცემების შედგენა, გრაფიკების ანალიზი
  • ცნებებისა და უნარების მაგალითები გამოცდაში დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ჩართულია და ვლინდება მოსამზადებელ პრობლემებში ("მოწინავე სირთულის სფეროები")